Een dakvlak van vier of vijf graden helling wordt in de wandeling nog steeds een schuin dak genoemd, maar voor een felsdak is dat te vlak. Bij zes graden trekken wij de grens, en die grens ligt niet bij het materiaal maar bij het water. Op een vlakker dak blijft er te veel water te lang op het vlak staan, en dan moet de naad tussen de banen meer kunnen dan een fels aankan. Vanaf zes graden loopt het water snel genoeg af om met een staande naad te werken, en dat is precies wat de haaks opstaande fels van 35 mm doet: hij vangt het water op de langsnaad op en voert het af naar de goot, zonder dat daar een kit- of afdichtingsvoeg voor nodig is.
Dat is meteen de reden dat een felsdak er zo uitziet als het uitziet. De banen lopen van nok naar goot, in de richting waarin het water wil, en de fels tussen de banen geeft een scherpe schaduwlijn die het dakvlak in strakke stroken verdeelt. Op een zonnige dag ziet u die lijnen als een reeks smalle schaduwen die met de stand van de zon meebewegen; op een bewolkte dag vallen ze minder op en oogt het vlak rustiger, bijna vlak. Die twee gezichten van hetzelfde dak zijn precies wat mensen bij zink zoeken, en wat wij in staal met dezelfde matte, niet-spiegelende afwerking uitvoeren.
Waarom de baanbreedte de doorslag geeft
De werkende breedte van onze banen is 475 mm. Op een klein dakvlak, zeg een garage of een aanbouw, geeft die breedte een rustige, overzichtelijke indeling: er passen niet veel banen naast elkaar, dus het beeld blijft eenvoudig. Op een groot dakvlak werkt diezelfde breedte anders. Neem een schuur van twaalf meter lang: bij 475 mm werkende breedte passen daar ruim vijfentwintig banen naast elkaar, en dat kan op zon groot vlak grover ogen dan de bouwheer voor ogen had, zeker als hij op klassiek zink rekende. Daar kiezen wij vaak voor een smallere maatvoering, zodat het lijnenspel dichter bij dat van traditioneel zink komt en het vlak meer textuur krijgt in plaats van een paar brede stroken.
Die keuze maken wij niet ter plekke op het dak, maar vooraf op tekening. Wij rekenen de indeling uit op de werkelijke maten van het dakvlak, inclusief de obstakels die erop staan. Een dakraam, een schoorsteen of een dakkapel midden op het vlak is de reden dat een halve baan nooit een goed idee is: die trekt de aandacht juist naar de plek waar u hem niet wilt hebben. Door de baanbreedte af te stemmen op de afstand tussen goot en obstakel, of tussen twee obstakels, valt de naad waar hij horen moet en niet waar de rekenkunde hem toevallig neerlegt. Voor de aansluiting bij een dakkapel zelf hebben wij een aparte pagina; hier gaat het om het vlak ernaast, en om hoe de banen daar recht op aflopen.
Een voorbeeld: een kap met driehoekige velden
Bij een zadeldak met een lage nokhoogte en een lange goot ziet u vaak dat de architect voor zinklook kiest juist om die lage, gestrekte vorm te benadrukken. Stel een schuurwoning met een dakvlak van acht bij veertien meter, hellingshoek rond de tien graden. Op zon vlak lopen de banen van nok naar goot over de volle veertien meter. Bij de standaardbreedte van 475 mm blijft er op een breedte van acht meter een rest over die niet netjes uitkomt op een hele baan; wij passen dan de breedte een paar centimeter aan, zodat alle banen op het vlak precies gelijk zijn. Het resultaat is een dakvlak zonder een smalle noodoplossing tegen de rand, en dat is nu net het verschil tussen een dak dat rustig oogt en een dak waar het oog blijft haken.
Op een dak met een steilere helling, richting de veertig of vijftig graden, speelt er iets anders: het dakvlak is dan van beneden goed te zien, bijna als een gevel die naar achteren kantelt. Daar valt de schaduwlijn van de fels sterker op, en kiezen wij soms voor de uitvoering met verstijvingsril of micro-lines. Die twee varianten breken het vlak optisch in kleinere stroken zonder dat er extra felsen nodig zijn, en dat houdt een groot, steil zichtbaar dakvlak rustiger dan een volledig vlakke plaat zou doen.
Waar dit niet de goede keuze is
Er zijn daken waarvoor deze oplossing niet past, en dat zeggen wij liever vooraf dan achteraf. Onder de zes graden helling raden wij een felsdak af: hoe zorgvuldig de fels ook wordt gezet, bij een vlak dak met weinig afschot is er een ander detail nodig dan een staande naad kan bieden, en daar is een dakbedekking met volledig gesloten oppervlak de betere keuze. Ook op een dak met heel veel doorbrekingen dicht bij elkaar, zoals een reeks lichtkoepels of installaties, wordt de baanindeling zo versnipperd dat het rustige lijnenspel dat mensen bij zink zoeken niet meer ontstaat; daar is het misschien beter om het dakvlak in delen op te splitsen dan te proberen alles in doorlopende banen te vangen. En op een dak dat vanaf de grond nauwelijks te zien is, bijvoorbeeld achter een hoge borstwering, is de vraag legitiem of de meerprijs voor het zinklook-beeld wel loont, want het effect waar de banen en de fels voor zorgen, ziet niemand.
De bevestiging onder de fels
De banen worden blind bevestigd met klemmen die onder de fels verdwijnen; er komt geen schroefkop in het zicht, ook niet bij regen of tegenlicht, wanneer een schroefkop op een ander type dakbedekking vaak juist opvalt als een rij stipjes. Op een felsdak blijft het vlak zo een aaneengesloten geheel van banen en schaduwlijnen, zonder iets dat de aandacht ergens anders naartoe trekt dan naar het dakvlak zelf.
Wij denken vooraf mee over de indeling, op basis van uw tekening, en dat kost u niets. Van alle drie de kleuren zijn monsters beschikbaar, zodat u het matte oppervlak en de kleur op ware grootte kunt zien voordat de banen op maat gewalst worden.
- Vanaf zes graden dakhelling
- Blind bevestigd, geen zichtbare schroeven
- Banen tot acht meter in één stuk
- Geen soldeerwerk op de steiger