Klikzink
Een bungalow heeft vaak weinig verticale opdeling. Geen verdieping die het gevelvlak in tweeën snijdt, geen dakkapel die het dakvlak breekt. Het resultaat is dat er grote, ononderbroken oppervlakken overblijven: een lange gevel zonder onderbreking, een dakvlak dat in één keer van goot tot nok doorloopt. Op zo'n vlak valt op wat op een kleiner vlak onopgemerkt blijft.
Een felsbaan van 475 mm werkende breedte is vlak, maar vlak binnen de grenzen van die baan. Wat de baan niet kan oplossen, is een oneffenheid in de ondergrond daaronder. Een verspringing in de onderconstructie van een paar millimeter valt op een baan van een meter lang niet op. Op een gevel van tien meter, waar het licht er 's ochtends laag overheen scheert, tekent die verspringing zich af als een schaduwlijn die er niet had moeten zijn. Hoe groter het vlak, hoe strenger de ondergrond beoordeeld wordt door het oog, niet door de constructeur.
Dat is de reden waarom wij bij een groot, doorlopend vlak altijd vragen naar de onderconstructie voordat we over het beeld praten. Niet omdat het beeld daarvan afhangt in constructieve zin, maar omdat elke afwijking daarin zichtbaar wordt zodra de banen erover liggen. Bij een bungalow met een gevel van aanzienlijke lengte is dat vaker aan de orde dan bij een smalle rijwoning, simpelweg omdat er meer vlak is waarin iets kan opvallen.
Bij veel bungalows is het dakvlak flauw hellend, soms nog maar net boven de zes graden waarbij deze banen toegepast kunnen worden. Vanaf de grond, en vanaf de straat, ziet een voorbijganger dat dak nauwelijks. Het perspectief werkt tegen het dakvlak: het ligt te vlak om vanaf ooghoogte iets van de baanrichting, de fels of de kleur te onderscheiden. Wie langs een bungalow loopt, kijkt naar de gevel en naar de rand waar dak en gevel elkaar raken, niet naar het dakvlak zelf.
Dat verschuift de vraag waar het beeld wordt beslist. Bij een steil dak op een traditioneel huis is het dakvlak zelf het gezicht van het gebouw; bij een bungalow met een flauw dak is dat vrijwel nooit zo. Het gezicht van het gebouw wordt de gevel, en de lijn waar de gevel overgaat in de dakrand. Een opdrachtgever die veel aandacht besteedt aan de banen op het dakvlak, terwijl niemand dat dakvlak ooit van dichtbij zal zien, besteedt aandacht aan het verkeerde onderdeel. De aandacht kan beter naar de gevel, en naar de rand.
Die dakrand is bovendien het punt waar het grote vlak van de gevel en het nauwelijks zichtbare vlak van het dak elkaar ontmoeten. Een scherpe, rechte rand daar draagt het beeld van de hele bungalow meer dan een perfecte baanverdeling op een dakvlak dat toch onder de horizon van de kijker blijft.
Op een groot gevelvlak zonder onderbreking is er weinig dat de blik afleidt van de banen zelf en van het vlak waarop ze liggen. Kleine golving in een houtskeletwand, een isolatielaag die op één punt iets dikker is aangebracht dan op een ander, een naad in de onderplaat: op een gevel van beperkte afmeting valt dat niet op, op een lange, vrije gevelwand des te meer. Vlakke platen laten dat het duidelijkst zien, omdat er niets in het reliëf is dat een lichte deining opvangt.
Het is precies om die reden dat er naast de vlakke uitvoering ook een uitvoering met verstijvingsril en een uitvoering met micro-lines bestaat. Beide breken het gladde vlak optisch, zonder de banenstructuur die bij zinklook hoort te veranderen. Op een klein vlak is dat verschil nauwelijks te zien; op een groot, vrij liggend gevelvlak bij een bungalow is het vaak precies het middel dat een oneffenheid in de ondergrond onopvallend maakt in plaats van uitvergroot. Wij adviseren dat niet standaard, maar wel vaker naarmate het vlak groter en vrijer in het zicht ligt.
Er zijn bungalows waarbij een groot, rustig vlak juist om een andere reden vraagt om terughoudendheid met deze bekleding. Een bungalow met een zeer eenvoudige, lage vorm en een gevel die al weinig reliëf heeft, kan door een streng, dof materiaal met een uitgesproken baanstructuur zwaarder gaan ogen dan de bedoeling was. Waar de architectuur juist rust zoekt in een gladde, ononderbroken huid zonder duidelijke lijnen, voegt een felsbaan van 35 mm een structuur toe die niet iedereen wil.
Ook als de onderconstructie van de gevel bekend onregelmatig is en niet meer aangepast kan worden, bijvoorbeeld bij een bestaande bungalow die alleen aan de buitenzijde wordt vernieuwd, is een groot vlak in deze bekleding een risico. Dan is het soms verstandiger het vlak op te delen met een andere gevelindeling, of te kiezen voor een uitvoering met ril of micro-lines, dan vast te houden aan een volledig vlak, doorlopend beeld dat elke onvolkomenheid onder het oppervlak toont.
Bij een bungalow met een groot, vrij zicht op de gevel en een dak dat door zijn geringe helling nauwelijks wordt opgemerkt, ligt het zwaartepunt van het beeld op de gevel en de rand, niet op het dakvlak. Voor die gevel geldt: hoe groter en vlakker het vlak, hoe zwaarder de eis aan de ondergrond, en hoe eerder een uitvoering met ril of micro-lines de moeite waard is om te overwegen. Wij denken dat mee op basis van de tekening van uw bungalow, en er zijn monsters van alle kleuren om het beeld op ware grootte te bekijken voordat er iets wordt aangevraagd.