Klikzink
Een villa staat meestal vrij op de kavel. Geen belendingen die het zicht wegnemen, geen straatwand die de blik afkapt -- het gebouw is van de oprit, vanuit de tuin en vanaf de weg in zijn geheel te zien. Dat is precies waarom de richting van de banen hier niet een kwestie van smaak is, maar van hoe het volume overkomt. Horizontale banen trekken het oog langs de gevel, niet omhoog. Een gebouw dat verticaal belegd is, lijkt hoger en smaller; leg diezelfde gevel horizontaal en het volume oogt breder en lager, ook al verandert er aan de maten niets. Bij een villa met een laag, gestrekt bouwvolume is dat vaak precies de reden om voor horizontaal te kiezen: het versterkt de rust die het ontwerp al heeft.
Het gevolg is wel dat er meer van de indeling af hangt dan bij een verticale gevel. Verticale banen lopen van dakrand tot plint in één lijn omhoog; daar is weinig te plannen. Horizontale banen leggen zich in stroken over de gevel, en elke strook heeft een begin en een eind: bij een hoek, bij een raampartij, bij de aansluiting op een andere gevelbekleding. Op een vrijstaand gebouw dat van alle kanten bekeken wordt, valt elke plek waar die lijn niet doorloopt onmiddellijk op. Een baan die bij de erker een paar centimeter verspringt ten opzichte van de baan ernaast, ziet u vanaf de oprit al binnen een paar stappen. Bij een rijwoning met een smal zicht vanaf de straat komt u daar makkelijker mee weg; bij een villa niet.
Daarom werken wij de indeling uit voordat er iets besteld wordt, niet erna. Wij leveren de platen op de millimeter afgekort, in lengtes van 450 tot 8000 millimeter, en dat betekent dat de banen precies op de gevelmaat gezet kunnen worden in plaats van andersom. Bij een horizontale gevel is dat vaak belangrijker dan bij een verticale, omdat de horizontale lijn de hoeken van het gebouw raakt: als de baanhoogte niet klopt op de gevelhoogte, loopt de lijn onderaan of bovenaan scheef af, en dat ziet u meteen omdat het gebouw er als geheel op wordt bekeken.
Bij een vrijstaand volume komt er nog een vraag bij die bij een gesloten rijtje nauwelijks speelt: wat gebeurt er op de hoek. Loopt de horizontale lijn door de hoek heen, als een band die om het gebouw wikkelt? Of stopt de gevel bekleding bij de hoek en begint de volgende gevel met een eigen indeling? Beide zijn mogelijk, en beide zijn een keuze die het beeld bepaalt. Een doorlopende band over de hoek versterkt het effect dat we hierboven beschreven: het volume wordt gelezen als één geheel, breder en lager. Een onderbroken indeling per gevelvlak benadrukt juist de losse vlakken van het gebouw, wat bij een villa met een uitgesproken volumespel -- een erker die uitsteekt, een aanbouw onder een andere hoek -- soms beter past dan een band die alles gelijktrekt.
Wat hier niet kan is dat de indeling toevallig ontstaat. Op een gesloten gevel valt een onlogische aansluiting op een hoek soms weg tegen een boom of een schutting. Op een vrijstaand volume, van alle kanten zichtbaar, is er geen kant waar de fout onopgemerkt blijft. Dat is de reden dat wij de baanindeling behandelen als onderdeel van het ontwerp en niet als iets dat de uitvoerder ter plekke oplost. Bij een villa met veel dakvlak komt daar de vraag bij hoe de gevel zich verhoudt tot het dak: worden banen op de gevel horizontaal gelegd terwijl het dak in dezelfde kleur en profiel verticaal of in de richting van de dakhelling doorloopt? Dat kan, en het is een manier om dak en gevel als hetzelfde materiaal te laten zien zonder dat de banen letterlijk doorlopen -- de kleur en de fels van 35 mm herhalen zich, de richting verandert met het vlak.
Bij verticale banen is de bovenrand vaak de daklijn en de onderrand de plint -- twee vaste punten. Bij horizontale banen ligt de bovenrand meestal bij de dakrand of de goot, en de onderrand bij het maaiveld of een plint in een ander materiaal, en dat is een rand die u zelf kunt kiezen. Een villa met een zichtbare plint in baksteen of beton, met de zinklook daar bovenop, geeft de horizontale banen een vaste basislijn om vanaf te tellen. Zonder die basislijn -- als de zinklook helemaal tot op het maaiveld doorloopt -- moet de onderste baan op de millimeter kloppen, want daar is geen andere lijn die de onregelmatigheid opvangt.
Aan de bovenzijde geldt hetzelfde bij de aansluiting op het dak. Als de dakrand zelf ook belegd is met dezelfde stalen banen, in dezelfde kleur, ontstaat het beeld van één doorlopend materiaal dat aan de gevel horizontaal ligt en op het dak de richting van de helling volgt. Dat is een van de sterkere beelden die met dit materiaal te maken zijn, juist omdat een vrijstaande villa met een royaal dakvlak dat dak ook laat zien -- niet alleen vanaf de straat, maar ook van boven, vanaf een verdieping in een naburig gebouw of gewoon vanaf de tuin als het dak flauw genoeg helt. Vanaf zes graden dakhelling is dit materiaal daar toepasbaar, en dat maakt de combinatie in de praktijk vaker mogelijk dan bij bekleding die aan een steilere dakhelling gebonden is.
Niet elke villagevel wint bij horizontale banen. Een smal, hoog volume -- een compacte villa met twee volle verdiepingen op een beperkt grondvlak -- wordt door horizontale lijnen eerder breed en gedrongen dan rustig; daar doet een verticale indeling vaak meer voor de verhouding van het gebouw. En bij een gevel met veel kleine raamopeningen op ongelijke hoogtes wordt een horizontale indeling lastiger vol te houden: elke baan die door een raam onderbroken wordt, moet aan beide kanten weer aansluiten op de doorlopende lijn ernaast, en bij een raster van veel kleine openingen levert dat meer aansluitingen op dan bij een paar grote raampartijen. Dat is oplosbaar, maar het is werk dat vooraf getekend moet worden, niet iets dat u aan het toeval overlaat.
Wij denken in dat soort situaties liever mee op de tekening voordat er een bestelling ligt, en dat kost niets. Van de drie kleuren -- Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver -- kunnen wij monsters leveren, zodat u het matte oppervlak in daglicht op de kavel zelf kunt bekijken voordat de indeling definitief wordt. Bij een gebouw dat van alle kanten gezien wordt, is dat geen overbodige stap.