Klikzink
Een aanbouw heeft meestal maar één gevelvlak dat er echt toe doet: het vlak dat je ziet vanaf het terras of vanaf de straat, tussen de nieuwe hoek van het huis en de dakrand. Bij verticale plaatsing van zinklook lopen de banen over de volle hoogte van dat vlak, van maaiveld of plint tot aan de rand van het dak, zonder onderbreking. Er is dan geen horizontale naad in het zicht, alleen de verticale lijnen van de felsen en de schaduw daartussen. Dat is optisch het rustigste wat je met dit materiaal kunt doen op een klein vlak, en een aanbouw is bijna altijd een klein vlak.
Om dat voor elkaar te krijgen moeten de platen wel die hele hoogte aankunnen. Onze banen zijn op de millimeter afgekort leverbaar van 450 tot 8000 mm, dus een aanbouw van twee tot drie meter gevelhoogte is in één stuk te maken. Dat is meteen de reden waarom verticaal hier vaak beter werkt dan horizontaal: bij horizontale banen van 475 mm werkende breedte zou u op die hoogte al snel twee of drie stroken boven elkaar krijgen, met een liggende naad op ooghoogte. Verticaal voorkomt dat vanzelf.
Wat dit van de ondergrond vraagt is vooral vlakheid over de volle hoogte. Een oneffenheid die bij een liggende baan van 475 mm nog wegvalt, trekt bij een baan van twee meter hoog een duidelijke deuk of bult door het hele beeld. De regels op de rest van de site over baanbreedte en schaal gelden hier dus onverkort, maar dan verticaal: hoe hoger het vlak, hoe strenger de eis aan de ondergrond erachter. Bij twijfel over de ondergrond is een vlak met verstijvingsril of micro-lines een uitkomst, omdat die textuur kleine onvolkomenheden in het aanzicht camoufleert. Op een echt onregelmatige ondergrond blijft dat wel een lapmiddel; dan is het beter de ondergrond eerst recht te trekken dan op de plaatuitvoering te vertrouwen.
De echte keuze bij een aanbouw zit niet in de techniek maar in het beeld: wilt u dat de aanbouw oogt als deel van het huis, of als iets dat er duidelijk bovenop is gezet. Verticale zinklook is een sterk statement en dat statement werkt in beide richtingen. Kiest u voor een kleur en glans die dicht bij het bestaande metselwerk of de bestaande dakbedekking ligt, dan valt de aanbouw minder op als apart volume en wordt de verticale belijning vooral een subtiel ritme in de gevel. Kiest u voor contrast, bijvoorbeeld een strak zwart vlak naast een lichte bakstenen gevel, dan wordt de aanbouw juist een eigen herkenbaar onderdeel, met de verticale banen als duidelijke, opzettelijke lijn.
Er is geen goed of fout in die keuze, maar er is wel een moment waarop hij verkeerd uitpakt: als de aanbouw een bescheiden uitbreiding moet zijn en de gevel toch in een opvallend materiaal en een strakke verticale richting wordt uitgevoerd, trekt die aanbouw meer aandacht dan de bedoeling was. Andersom geldt dat een aanbouw die juist wél zichtbaar nieuw mag zijn, met een horizontale of houten gevel al snel verdrinkt in het bestaande beeld. De vraag die wij een opdrachtgever hier altijd stellen is dus niet welke kleur mooi is, maar of de aanbouw moet wegvallen of mag opvallen. Dat bepaalt de kleurkeuze meer dan het materiaal zelf, zoals we uitgebreider behandelen bij [welke kleur past hier bij een aanbouw](/zinklook/aanbouw/welke-kleur).
Bij een verticaal vlak op een aanbouw zijn er twee randen die het beeld maken: de bovenrand tegen de dakrand of goot, en de zijrand tegen het bestaande huis. De bovenrand is meestal het makkelijkst: de banen lopen door tot de daklijn en worden daar afgewerkt met een randprofiel, zodat de verticale lijn strak doorloopt tot aan het dak. Bij een plat dak op de aanbouw kan het aanzicht zelfs doorlopen in het dakvlak zelf, zodat gevel en dak in één ononderbroken beeld overgaan; dat werken we verder uit bij [dak en gevel in één beeld bij een aanbouw](/zinklook/aanbouw/dak-en-gevel).
De zijrand, tegen de bestaande gevel, is lastiger en verdient meer aandacht dan hij vaak krijgt. Loopt de aanbouw strak tegen het bestaande metselwerk aan, dan ontstaat op die overgang een harde naad tussen twee heel verschillende materialen: een dof, verticaal gelijnd vlak naast bijvoorbeeld baksteen met een horizontaal metselverband. Dat contrast kan juist gewenst zijn, als markering van waar het oude huis stopt en het nieuwe begint. Maar wilt u die overgang laten wegvallen, dan helpt het om de aanbouw een klein beetje terug te leggen ten opzichte van de bestaande gevellijn, of om een schaduwvoeg te maken op de plek waar de twee materialen elkaar raken. Zonder die voeg valt de naad juist extra op, precies omdat verticale banen de blik naar boven en naar de rand toe leiden.
Een aanbouw is bovendien vaak het gebouwdeel waar een architect of welstandscommissie het scherpst naar kijkt, omdat het zichtbaar een toevoeging is aan een bestaand pand. Ligt de woning in een beschermd gezicht, dan is het verstandig de keuze voor verticale banen en de kleur daarvan vooraf af te stemmen; wij gaan daar dieper op in bij [welstand en beschermd gezicht bij een aanbouw](/zinklook/aanbouw/welstand).
Op een groot dakvlak of een lange gevel is de richting van de banen vooral een kwestie van smaak. Op een aanbouw, waar het vlak zelf al klein is, doet de richting meer: verticale banen maken het vlak optisch hoger en smaller dan het is, horizontale banen maken het breder en lager. Bij een aanbouw die al vrij laag is, zoals een uitbouw van één bouwlaag met een plat dak, kan een verticale indeling helpen om het volume niet plat en gedrukt te laten ogen. Bij een aanbouw die juist al hoog en smal aandoet, kan verticaal dat effect versterken tot het net te veel wordt; dan is een horizontale indeling, of een combinatie van beide op verschillende vlakken, vaak evenwichtiger.
De felsen zelf, 35 mm hoog en haaks opstaand, geven bij verticale plaatsing een doorlopende schaduwlijn van boven naar onder, die het sterkst zichtbaar is bij laagstaand zonlicht van opzij. Op een aanbouw die pal op het zuiden of westen staat, valt die schaduw een groot deel van de dag over de hele gevelhoogte, wat de verticale werking nog benadrukt. Op een aanbouw aan de noordzijde, met weinig direct licht, is dat effect veel vlakker en telt de kleur zwaarder dan de textuur van de fels. Ook dat is een overweging bij de keuze tussen een vlakke uitvoering en een uitvoering met micro-lines: op een schaduwrijke gevel voegt die textuur net dat beetje leven toe dat het directe zonlicht daar niet levert.
De plaat zet, ook koud verwerkt tot -15 graden, ongeveer half zoveel uit als zink, wat bij een verticale baan van meerdere meters hoog wel meespeelt in hoe de bevestiging is uitgevoerd; de klemmen onder de fels zijn daar op berekend, zodat er geen schroeven in het zicht komen en de lijn van boven tot onder ongebroken blijft. Wilt u weten hoe die verticale banen er over een aantal jaar bij staan, dat behandelen we apart bij hoe het eruitziet na tien jaar.
Wilt u een concreet vlak beoordelen, stuur ons de tekening of een foto van de bestaande gevel. We denken kosteloos mee over de indeling en sturen u desgewenst een monster van de kleur die bij uw situatie past.