Klikzink
Bij een schoolgebouw komt de vraag naar dak en gevel in één beeld meestal niet van de gevel zelf, maar van de knik erboven of ernaast. Scholen zijn vaak gebouwd met een flauwe kap die overgaat in een verticaal vlak, of met een luifel die het dak in de gevel laat doorlopen. Zodra daar een naad zit, een overgang van dakbedekking naar gevelplaat, ziet iedereen die naad. Bij een schoolgebouw kijkt bovendien een groot deel van de gebruikers precies op die hoogte: kinderen op het schoolplein, ouders die wachten bij het hek, fietsers die er dagelijks langs komen. De knik tussen dak en gevel valt hier op ooghoogte, niet op een hoogte die alleen de dakdekker ziet.
Onze felsbanen lossen dat op door letterlijk dezelfde baan over de knik door te laten lopen. De banen zijn er niet voor dak en gevel apart; het is één plaat die van het dakvlak afbuigt naar het gevelvlak, met dezelfde fels, dezelfde breedte en dezelfde kleur. Er is geen naad waar het beeld wisselt van dakmateriaal naar gevelmateriaal, er is alleen een knik in het vlak. Dat is een ander soort overgang dan bij de meeste gebouwen, waar dak en gevel toch twee verschillende producten blijven die toevallig op elkaar aansluiten.
Het effect daarvan zit niet in de knik zelf, maar in wat het oog met het hele volume doet. Zodra dak en gevel visueel uit hetzelfde materiaal en dezelfde banen bestaan, leest een gebouw als één vorm in plaats van als een blokje met een kapje erop. Bij een schoolgebouw met een eenvoudig volume, vaak een lange rechthoek met een flauw hellend dak, is dat verschil groot. Met een gescheiden dak- en gevelmateriaal valt het gebouw optisch in twee lagen uiteen: een gevel die iets vertelt, en een dak dat er los boven hangt. Met doorlopende banen wordt het één ding dat om het gebouw heen buigt.
Dat werkt vooral goed bij scholen omdat het volume vaak simpel is en er geen ingewikkelde vorm is om mee te compenseren. Bij een complex gebouw met veel inspringen en uitstekende delen heeft doorlopen minder effect, omdat het oog toch al springt van vlak naar vlak. Bij een school met een rustig, herkenbaar volume is de doorlopende baan juist de reden dat het gebouw als geheel wordt gezien, en niet als een optelsom van dak plus muur plus luifel.
Schoolgebouwen hebben vaak grote, aaneengesloten vlakken: een gymzaalwand zonder veel raamopeningen, een lange gevel langs een fietspad, een dakvlak dat je van de speelplaats af in zijn geheel overziet. Op zo'n groot vlak valt elke onregelmatigheid op, en valt ook de matheid van het oppervlak harder op dan bij een gevel die toch al opgebroken wordt door ramen en kozijnen. Wij leveren het vlak daarom in drie uitvoeringen: vlak, met een verstijvingsril, of met micro-lines. Bij een groot ononderbroken schoolvlak raden we de uitvoering met ril of micro-lines eigenlijk altijd aan, simpelweg omdat een volledig vlakke plaat op die schaal sneller een golving laat zien die niets met de bevestiging te maken heeft, maar puur optisch is: het licht dat over een groot vlak anders valt dan over een klein vlak.
De glansgraad onder de 5 helpt hier ook mee, want een dof oppervlak spiegelt de omgeving niet terug. Bij een school aan een druk schoolplein betekent dat dat het gevelvlak niet als spiegel voor rondrennende kinderen en fietsen gaat werken, wat bij een glanzender materiaal wel gebeurt en het beeld onrustig maakt.
Een schoolgebouw heeft iets dat weinig andere gebouwtypen hebben: honderden gebruikers die er dagelijks met hun handen langs gaan, tegenaan leunen, ballen tegenaan gooien of fietsen tegenaan zetten. Op ooghoogte, waar bij een school ook nog eens de gevel het dichtst bij de gebruiker komt, is fysiek contact met het oppervlak eerder de regel dan de uitzondering. Onze platen zijn blind bevestigd met klemmen onder de fels, dus er zitten geen zichtbare schroeven die na jaren van aanraken los kunnen gaan zitten of gaan roesten en het beeld verstoren met roestvlekken rond een schroefkop. Dat is bij een schoolgebouw relevanter dan bij een kantoor, omdat hier het aantal handen simpelweg groter is en de kans op beschadiging van een zichtbare bevestiging groter is.
Voor het beeld op ooghoogte telt ook de coating. GreenCoat Pural BT is 50 micrometer dik en beschermt het oppervlak tegen krassen van bijvoorbeeld een fiets die tegen de gevel valt of een bal die met kracht raakt. Een enkele schram valt op zo'n gevel op, zeker in een donkere kleur als Nordic Night Black waar een lichte kras meer contrast geeft dan in een lichtere kleur. Dat is geen reden om voor deze bekleding niet te kiezen, maar wel iets om in de plek van het gebouw te verdisconteren: op een plint waar fietsen dagelijks tegenaan staan, is een gevel op iets meer afstand van het fietsenrek een beeld dat langer schoon blijft dan een gevel er middenin.
Bij scholen wordt vaak in een langere termijn gedacht dan bij een winkelpand of een tijdelijk kantoor. Een school die nu wordt gebouwd, moet er over twintig jaar nog hetzelfde uitzien, met dezelfde kleur en dezelfde schaduwlijnen tussen de banen. Dat is een andere eis dan alleen kiezen op basis van het beeld bij oplevering. De matte kleuren Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver zijn zo gekozen dat ze niet van glans naar dof verouderen zoals een blanke coating dat wel kan doen; ze beginnen al mat en blijven binnen die bandbreedte. Wat wél verandert over twintig jaar is de aanslag van vuil en, afhankelijk van de omgeving, wat groenvorming op plekken die weinig regen en veel schaduw krijgen. Dat hoort bij een groot, weinig onderhouden schoolterrein en is geen fout van het materiaal, maar het is wel iets waarmee een architect rekening moet houden bij de keuze van kleur en oriëntatie van het gebouw.
Waar deze keuze bij een schoolgebouw niet goed uitpakt, is wanneer het budget geen ruimte laat voor de juiste vlakuitvoering op de grote gevels. Een groot schoolvlak in de vlakke uitvoering, zonder ril of micro-lines, kan bij ongunstig licht een golving tonen die de opdrachtgever niet had verwacht en die niet meer te verhelpen is zonder het vlak te vervangen. Ook wanneer het schoolgebouw juist een sterk opgedeeld, kleinschalig karakter moet uitstralen, met veel verschillende materialen naast elkaar, is de kracht van doorlopende banen over dak en gevel eerder een nadeel dan een voordeel: die kracht zit precies in het samenvoegen van vlakken tot één geheel, en dat is niet wat elk schoolontwerp wil.
Wilt u weten hoe de banen over de knik van uw ontwerp lopen, dan denken wij dat op tekening kosteloos mee. Er zijn monsters van alle drie de kleuren beschikbaar om op ooghoogte te bekijken, precies zoals de gebruikers van het gebouw dat straks zullen doen.