Klikzink
Een school heeft twee dingen die weinig andere gebouwen hebben: grote vlakken zonder veel onderbreking, en honderden handen per dag die er vlak langslopen. Fietsen die tegen de gevel leunen, ballen die tegen de plint komen, kinderen die met een stok langs de onderste banen slaan omdat dat kan. Bij de keuze tussen zinklook in staal en aluminium telt dat mee, en niet als bijzaak.
Van een afstand, vanaf de straat of vanaf het schoolplein aan de overkant, lijken de twee materialen sterk op elkaar. Beide zijn te leveren in dezelfde matte, donkere kleuren, beide hebben een felsprofiel met een opstaande naad, en beide geven het licht dof terug in plaats van te spiegelen. Wie het gebouw op een foto van vijftig meter afstand zou laten zien, zou het verschil niet meteen benoemen. Dat is ook precies waarom de vraag zo vaak gesteld wordt: mensen willen weten of het verschil er ís, niet alleen of het te zien is op afstand.
Op ooghoogte, en dat is bij een school letterlijk de hoogte waarop leerlingen tegen de gevel leunen, ontstaat het verschil wel. Aluminium is een zachter metaal. Een stoot met een fietspedaal, een schooltas die tegen de plint zwaait, een deuk van een gestalde step: aluminium veert daar minder in terug dan verzinkt staal. Een deuk in aluminium blijft vaak zichtbaar als een blijvende oneffenheid, terwijl staal van 0,55 mm dikte iets stugger is en kleinere stoten beter opvangt. Geen van beide materialen is ongevoelig voor schade, maar op een gebouw waar dagelijks honderden kinderen langslopen is dat verschil in de loop van jaren wel iets waarop je een gevel op onderbouwt.
Het tweede punt waar de twee uit elkaar lopen is de kleur en hoe die vastligt. Aluminium wordt vaak geanodiseerd of gecoat, en de kleurvastheid daarvan hangt sterk af van de laag en de leverancier. Bij onze zinklook in staal ligt er een organische coating van 50 micrometer op, GreenCoat Pural BT, met een glansgraad onder de 5. Die lage glans is wat het mat houdt, ook na jaren zon op een zuidgevel van een school die van 's ochtends acht tot 's avonds vijf in het licht staat. Een school wordt zelden na tien jaar opnieuw geschilderd, dus wat je nu kiest is voor lang de kleur die er hangt.
Dan de schaal. Schoolgebouwen zijn vaak lager dan kantoren, maar wel breed: een lange gevel met een rij klaslokalen, of een aula die als een groot, plat vlak tegen de rest van het gebouw aan zit. Op zo'n groot vlak valt elke oneffenheid op, of het nu een deuk is, een golving in het paneel, of een verschil in glans tussen twee panelen die niet uit dezelfde partij komen. Bij aluminium in platen wordt dat golvingsrisico soms opgevangen met een dikkere plaat of een verstijvingsril; bij onze felsbanen kiezen we voor een vlak, een ril, of micro-lines, juist om een groot schoolvlak optisch rustig te houden zonder dat je een dure dikkere plaat nodig hebt.
Er is ook een verschil in wat er met de jaren gebeurt onder invloed van weer en van gebruik. Verzinkt staal met deze coating verandert nauwelijks van aanzien; het blijft er hetzelfde bij liggen. Aluminium kan, afhankelijk van de afwerking, na jaren een lichte verandering in glans of kleur laten zien, vooral op plekken die veel in de zon liggen versus plekken die in de schaduw van een overstek zitten. Op een school met een lang, ononderbroken gevelvlak valt zo'n verschil tussen zon- en schaduwzijde eerder op dan op een klein gebouw met veel hoeken en uitsprongen.
Waar aluminium wél de betere keuze kan zijn, is bij gebouwen waar gewicht een echt probleem is: een bestaande constructie die niet meer draagkracht mag krijgen, of een dak dat al tegen zijn grens aan zit. Aluminium is lichter dan staal. Onze zinklook in staal weegt ongeveer 5 kg per m2, en dat is voor de meeste nieuwbouwscholen en renovaties geen enkel probleem, maar bij een lichte stalen spantconstructie die aan het einde van zijn berekende belasting zit, kan dat verschil de doorslag geven. Dat is een vraag voor de constructeur, niet voor het beeld, maar we willen niet doen alsof gewicht nooit meespeelt.
Een ander moment waarop aluminium logischer is: bij complexe, sterk gebogen vormen. Aluminium plaatwerk laat zich in sommige vormen makkelijker in dubbelkromming zetten dan een felsbaan die is ontworpen voor rechte, lange lijnen. Heeft een school een rond aula-volume met een sterk gebogen kap, dan is dat een gesprek waard voordat u voor het een of het ander kiest. Onze banen zijn koud vouwbaar tot -15 graden en lenen zich goed voor rechte vlakken en enkelvoudige kromming, maar niet voor elke vorm die een architect kan tekenen.
Voor het gewone schoolgebouw, het bouwblok met klaslokalen, een gymzaal en een aula, met rechte gevels en een dak met voldoende helling, is het verschil vooral een kwestie van wat er met de jaren gebeurt op een oppervlak dat veel wordt aangeraakt en veel in het zicht staat. Verzinkt staal met een matte coating houdt zijn kleur goed vast, vangt een stoot iets beter op dan aluminium, en blijft binnen het budget dat een schoolbestuur voor de gevel heeft uitgetrokken. Aluminium wint het terug bij gewicht en bij complexe vormen.
De kleuren die wij leveren, Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver, zijn er als monster te bekijken, en dat is ook het advies dat we hier het liefst geven: leg een monster van onze zinklook naast een monster aluminium, in daglicht, tegen de gevel die er straks staat. Van veraf overtuigt geen van beide u meer dan het ander. Van dichtbij, op de hoogte waarop een leerling er met zijn hand langsstrijkt, wel.