Klikzink
Een villa die vrij tussen bomen staat, heeft geen buurhuis dat het beeld vasthoudt. Er is alleen het gebouw, de lucht erboven en het groen ernaast, en dat groen doet iets met een dak dat een spiegelend materiaal niet laat gebeuren. Bladgroen reflecteert licht in een golflengte die een mat, donker oppervlak juist opneemt in plaats van teruggeeft. Het gevolg is dat Nordic Night Black en Slate Grey onder bladerdak niet grijzig of dof aandoen, maar een groene ondertoon krijgen die er in een stedelijke straat nooit zou zijn. Bij Metallic Dark Silver is dat effect kleiner, omdat die kleur al meer licht vasthoudt en minder de omgeving overneemt. Wie een villa tussen hoge bomen ontwerpt, kiest dus niet alleen een kleur voor de villa, maar een kleur die met het seizoen mee verschuift: vol blad in juni, kale takken in januari, en het dak verandert mee zonder dat er iets aan het materiaal gebeurt.
Dat seizoenseffect is één laag. De andere is het licht zelf, dat door een boomkroon anders binnenkomt dan over een open erf. Direct zonlicht wordt door bladeren gebroken in duizenden kleine plekken, en die vallen op het dakvlak als een beweeglijk patroon van licht en schaduw dat over de dag heen verschuift. Op een spiegelend dak zou dat patroon verdwijnen in de reflectie van de lucht. Op een mat vlak met een glansgraad onder de 5 blijft het zichtbaar, omdat het oppervlak het licht verstrooit in plaats van doorgeeft. De schaduwlijn van elke felsnaad, die haaks opstaande rand van 35 millimeter, wordt in die bewegende schaduw van de bomen dubbel afgetekend: een vaste lijn van het dak zelf, en een wisselende belijning van takken en blad die erover heen schuift. Bij een vrijstaande villa die van alle kanten te zien is, telt dat mee, want er is geen kant van het gebouw die in de luwte van een ander pand blijft. Wat er 's ochtends vanaf de oprit te zien is, ziet 's middags vanaf de tuinkant anders uit, en dat is geen gebrek, het is precies het beeld waar mat materiaal geschikt voor is.
Bij een vrijstaand dak van behoorlijke omvang wordt de richting van de banen een tekenkeuze, niet een uitvoeringsdetail dat de aannemer wel invult. Op een doorsnee kap met een paar dakvlakken van beperkte afmeting valt de looprichting van de banen nauwelijks op; op een groot, aflopend dakvlak dat van de weg, vanuit de tuin en vanuit de bomen zelf te overzien is, bepaalt die richting hoe het hele volume oogt. Banen die van de nok naar de dakrand lopen, benadrukken de helling en laten het dak langer ogen dan het is. Bij een villa die tussen hoge bomen staat en dus al enige hoogte in de omgeving heeft, kan dat een dak opleveren dat zwaarder oogt dan de gevels eronder verdragen. Op zulke gebouwen is het de moeite waard om de baanindeling samen met de kaplijnen te bekijken voordat er iets vastligt, en niet pas wanneer de coupons besteld worden.
Er is ook een kant die niet bij elk gebouw past. Een villa in dicht, laag bos, waar het dak zelf nauwelijks zonlicht krijgt en het grootste deel van het jaar in de schaduw van de kronen ligt, profiteert veel minder van een donkere kleur. Nordic Night Black neemt weinig licht op dat er al bijna niet is, en het dak kan er dan verder weg en vlakker uitzien dan de bedoeling was, vooral gezien vanaf de tuinzijde waar de bomen het meeste licht wegnemen. In die situatie werkt Slate Grey vaak beter, omdat die kleur meer van het weinige beschikbare licht teruggeeft en het dakvlak leesbaar houdt in plaats van dat het in de schaduw wegzakt. Andersom geldt: staat de villa op een open plek tussen verspreide bomen, met veel directe zon op het dak, dan kan juist Metallic Dark Silver te veel gaan glimmen in de felste uren van de dag, ook al blijft de glansgraad laag. Daar past een donkerdere kleur beter, die het licht dooft in plaats van benadrukt.
Groen heeft ook een geur, letterlijk gezegd een chemie: bladval, hars van naaldbomen, en het afspoelen van boomsap bij regen laten over jaren een spoor achter op een dak dat onder de kroon ligt. Dat spoor is bij een spiegelend materiaal een storend contrast, een glimmend vlak met vlekken erop. Bij een mat, donker oppervlak valt dat spoor minder op, omdat het al een oppervlak is dat oneffenheden in het licht opneemt in plaats van uitlicht. Dat is geen reden om onderhoud over te slaan, maar het verklaart wel waarom een dak tussen bomen er na een paar jaar rustiger bij ligt dan menigeen vooraf verwacht.
Voor de gevel geldt een vergelijkbare, maar tegengestelde overweging. Een gevel die grotendeels in de schaduw van bomen staat, ziet zelden fel, direct licht, en daar werkt een verticale richting vaak beter dan horizontaal: verticale banen benutten het beetje strijklicht dat er wél is om de schaduwlijn tussen de banen zichtbaar te houden, terwijl horizontale banen in schaduw sneller vervlakken tot een egaal grijs vlak zonder tekening. Op de kant van de villa die wel volle zon krijgt, kan diezelfde horizontale richting juist wel goed werken, omdat daar voldoende licht is om het reliëf van de banen te laten zien. Eén villa kan dus, afhankelijk van welke gevel tegen welke boomgroep aan staat, met verschillende richtingen per gevelvlak beter af zijn dan met één richting overal.
Wat dit voor de keuze betekent, is dat een monster onder een bouwlamp op een showroomtafel weinig zegt over hoe het dak er tussen de bomen bij zal liggen. Het loont om het monster mee te nemen naar de plek zelf, op een bewolkte dag en op een zonnige, 's ochtends en tegen de avond, en te kijken wat het groen ermee doet. Wij denken op tekening mee over de kleur, de richting van de banen en de indeling van het dakvlak, zonder kosten, en er zijn monsters van alle drie de kleuren beschikbaar om mee te nemen naar de locatie.