Klikzink
Een woonhuis wordt anders bekeken dan de meeste andere gebouwen om de eenvoudige reden dat er dagelijks mensen langslopen, op een paar meter afstand, op ooghoogte. Niemand bekijkt een loods van dichtbij, maar een voordeur, een dakrand boven de garage of een dakkapel aan de straatzijde ziet iedereen die er woont of langsfietst iedere dag opnieuw. Dat is de reden dat de vraag naar patina hier anders ligt dan bij een bedrijfshal of een schuur in het buitengebied: op een woonhuis telt niet alleen hoe het beeld er over tien jaar uitziet, maar ook hoe het de eerste jaren verandert, en of die verandering gelijkmatig gaat.
Echt zink is een levend oppervlak. Het reageert met lucht en vocht en vormt een dunne laag zinkoxide en zinkcarbonaat, de patinalaag, die het materiaal beschermt maar ook van kleur verandert. Nieuw zink is lichtgrijs en vrij glanzend, en wordt in de loop van jaren mat grijzer, met plaatselijke verschillen die afhangen van regenval, oriëntatie en luchtvochtigheid. Een dakvlak dat veel regen krijgt, patineert anders dan een gevel die droog blijft onder een overstek. Dat is precies waarom sommige mensen zink kiezen: het beeld leeft, het krijgt geschiedenis, en geen twee daken verouderen exact gelijk.
Onze stalen banen hebben die eigenschap niet, en dat is een bewuste keuze in het product, niet een tekortkoming. Het staal is verzinkt en daarover heen ligt een organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT. Die coating is een gesloten laag die niet met de lucht reageert zoals blank zink dat doet. De kleur die we leveren, Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, is de kleur die er over twintig jaar nog steeds staat, afgezien van normale, gelijkmatige veroudering van elke buitencoating door uv-licht. Geen patina, geen vlekvorming door verschil in afwatering, geen plek bij de regenpijp die eerder grijs wordt dan de rest van het dak.
Op een woonhuis waar mensen dicht langslopen, is gelijkmatigheid vaak precies wat gewenst is. Stel een rijtjeshuis met een dakkapel aan de straatzijde: de bewoners zien dat vlak vanaf de stoep, vanaf de overkant, vanuit de auto bij het insturen van de straat. Een oppervlak dat overal even donker blijft, zonder dat de kant bij de hemelwaterafvoer sneller verkleurt dan de rest, geeft rust in een beeld dat toch al klein is. Bij een dakkapel of een gevelstrook van een paar meter breed valt elk verschil in kleur meteen op, juist omdat er weinig oppervlak is om het in te laten verdwijnen. Daar werkt een coating die zich aan zijn kleur houdt in het voordeel van de bewoner: het beeld dat er bij oplevering staat, is ook het beeld dat er bij het tienjarig jubileum van de garantie staat.
Maar er zijn woonhuizen waarbij precies dat ontbreken van patina de keuze verkeerd maakt. Wie een verbouwing van een boerderij of een herenhuis doet en zink kiest vanwege het verhaal van het materiaal, de gedachte dat het dak meeleeft met het huis en er over twintig jaar anders uitziet dan nu, krijgt dat verhaal niet met deze coating. Wie op de veranda elke ochtend naar het dak kijkt en juist geniet van die subtiele, ongelijke verkleuring die typisch is voor zink op een schuin vlak, zal met deze platen een dak zien dat er op dag duizend hetzelfde uitziet als op dag één. Voor dat soort opdrachtgevers is echt zink de juiste keuze, en zeggen wij dat ook zo. Onze platen zijn er niet om zink te vervangen in de gevallen waar het patineren zelf de reden was om voor zink te kiezen.
Op de afstand van de stoep is dit onderscheid vaak het duidelijkst te zien in de eerste jaren. Een net gelegd zinkdak en een net gelegd zinklookdak lijken bij oplevering sterk op elkaar: beide mat, beide grijs of donker, beide met een scherpe schaduwlijn in de fels. Het verschil ontstaat pas na verloop van tijd, als het echte zink begint te verkleuren en de gecoate banen niet. Voor een eigenaar die het gebouw dagelijks ziet, is dat geen probleem maar een gegeven: het dak van vandaag is het dak van over tien jaar, op normale slijtage door weer en wind na. Voor een voorbijganger die het huis één keer ziet, valt er weinig te merken, want die kent het vertrekpunt niet.
De vraag die overblijft is niet welk materiaal beter is, maar welk beeld u wilt hebben over tien jaar, gezien vanaf de stoep waar u zelf ook overheen loopt. Wilt u een dak of gevel die precies dezelfde kleur donkergrijs of zwart houdt als op de dag van opleveren, met alleen de gewone, gelijkmatige veroudering van een buitencoating, dan is dat wat deze platen doen. Wilt u een oppervlak dat na verloop van jaren zichtbaar anders wordt, met vlekken en verschillen die bij het verhaal van zink horen, dan hoort dat wij dat zeggen: dat krijgt u hier niet, en dan is echt zink het antwoord op uw vraag, niet deze coating. Wij denken daar kosteloos in mee, op tekening, en er liggen bij ons monsters van alle drie de kleuren zodat u het effect op ooghoogte kunt beoordelen voordat er iets op het dak ligt.