Klikzink
De meeste bedrijfspanden in een straat met bakstenen gevels vallen niet op, en dat is meestal ook de bedoeling. Een rij loodsen en kantoren in baksteen oogt als één geheel: dezelfde kleur, dezelfde textuur, dezelfde manier waarop het licht erop valt. Zodra één pand daar een dof metalen vlak tegenover zet, verandert er iets in de hele straat, niet alleen in dat ene gevelvlak. Dat is de reden dat deze keuze hier zwaarder weegt dan op een pand dat op een bedrijventerrein tussen andere platen staat.
Baksteen is warm van kleur en ruw van oppervlak. Het licht breekt erop in duizend kleine richtingen, en daardoor oogt een bakstenen gevel op vrijwel elk moment van de dag hetzelfde: een beetje stoffig, een beetje rood, nooit fel. Onze felsbanen doen het tegenovergestelde. Het staal met een glansgraad onder de 5 kaatst het licht niet weg zoals blank zink of aluminium dat kan doen, maar het geeft het wel gelijkmatig terug, over de volle lengte van de baan. Naast baksteen ontstaat daardoor een contrast dat niet zozeer in de kleur zit, maar in het gedrag van het materiaal: de baksteen absorbeert het licht, het staal weerspiegelt het dof. Op een grijze dag valt dat mee. Op een heldere middag, met laagstaande zon op de gevel, kan het vlak zich duidelijk aftekenen tegen de rest van de straat.
Of dat een probleem is, hangt af van wat u wilt. Een bedrijfspand dat zich wil onderscheiden van de buren, een showroom of een kantoor met een naam die mensen moeten onthouden, heeft daar juist iets aan. Een pand dat vooral niet wil opvallen, bijvoorbeeld omdat de gemeente om een rustig straatbeeld heeft gevraagd of omdat de eigenaar geen discussie wil met de buren, moet met dat contrast rekening houden voordat de banen besteld worden.
De kern van de zaak is een kleurcontrast dat niet te vermijden is: baksteen is warm, zinklook is koel. Metallic Dark Silver ligt van de drie kleuren nog het dichtst bij een neutrale middenwaarde en oogt naast rode baksteen minder hard dan de andere twee. Slate Grey trekt meer naar blauw en versterkt het verschil met het rood juist. Nordic Night Black is het felst in contrast: naast baksteen leest het bijna als een silhouet, een donkere vlek tegen een warme achtergrond. Op een groot gevelvlak middenin de straat kan dat precies de bedoeling zijn. Op een klein gedeelte, bijvoorbeeld een erkerkap of een stuk boven de entree, kan diezelfde zwarte kleur voor onrust zorgen, omdat het oog daar meteen op afgaat.
Er is geen kleur die het contrast wegneemt. Dat is ook niet de vraag die hier beantwoord moet worden; die kleurkeuze komt op een ander moment aan de orde. Hier gaat het om de vraag of het contrast op deze plek, in deze straat, gewenst is. Een architect die het pand wil laten opvallen tussen de baksteen, kiest bewust voor het hardste contrast. Een eigenaar die liever meegaat met de straat, doet er goed aan het vlak kleiner te houden, of te kiezen voor een plek op het gebouw die minder in het zicht ligt vanaf de straat.
De manier waarop het contrast oogt, verandert met het licht, en dat verandert sterker dan bij de baksteen zelf. Vroeg op de ochtend, met een lage zon die schuin over de straat valt, krijgt het metalen vlak een zachte glans die weinig opvalt naast de eveneens zachte kleur van de baksteen op dat moment. Rond het middaguur, met de zon hoog en het licht harder, wordt het verschil groter: de baksteen blijft er ondoorschijnend en dof bij liggen, terwijl het staal een lichte glinstering krijgt over de felsranden. Aan het einde van de dag, bij een lage zon van de andere kant, kan het vlak juist donkerder ogen dan de baksteen ernaast, omdat het licht er dan minder recht op valt.
Deze wisseling is normaal voor elk gevelmateriaal, maar valt hier meer op omdat de baksteen ernaast zo weinig verandert. Een gevel die verder in de straat niemand opvalt, wordt door dat ene metalen vlak tot een soort klok waarop voorbijgangers onbewust aflezen hoe laat het is en aan welke kant van de straat de zon staat. Dat is geen gebrek, het is een eigenschap van een materiaal dat licht anders behandelt dan gebakken klei. Wie daar niet van houdt, moet zich niet laten verrassen op het moment dat de steiger weg is.
Waar de kleur het contrast bepaalt, bepaalt de richting van de banen hoe onrustig dat contrast oogt. Verticale banen, staand aangebracht, trekken de blik omhoog en langs het gevelvlak, wat het contrast met de baksteen juist benadrukt: het metaal krijgt een eigen lijnenspel dat niets met de bakstenen structuur te maken heeft. Horizontale banen liggen rustiger in het gevelbeeld en sluiten qua richting beter aan bij de metselverbanden die in baksteen vaak ook horizontaal lopen. Voor een bedrijfspand dat het contrast wil temperen zonder van kleur te veranderen, is dat vaak de eenvoudigste ingreep.
Ook de plaatsing van het vlak zelf speelt een rol die bij een op zichzelf staand gebouw minder telt. Een dakrand, een kroonlijst of een klein volume boven de entree in zinklook, met de rest van de gevel in baksteen, geeft een ander resultaat dan een volledige gevel in metaal. Het eerste oogt als een accent op een verder vertrouwd gebouw; het tweede oogt als een ander pand tussen de baksteen. Beide zijn mogelijk met dezelfde banen, vanaf 450 tot 8000 millimeter op de millimeter afgekort, en met dezelfde klemmen onder de fels die geen schroeven laten zien. Het verschil zit in de keuze hoeveel van de gevel u wilt laten meedoen aan het contrast.
Als het pand in een straat staat waar de gemeente of een beeldkwaliteitsplan om baksteen of een warme kleurstelling vraagt, is een fel contrast niet altijd de praktische keuze, ook al is het technisch mogelijk. In dat geval ligt een kleiner vlak, een terughoudende kleur als Metallic Dark Silver, en een horizontale richting meer voor de hand dan een grote, zwarte, staande gevel. Andersom geldt: als het pand aan een drukke doorgaande weg ligt waar herkenbaarheid meer waard is dan aansluiting bij de buren, is het contrast met de baksteen precies de reden om voor zinklook te kiezen in plaats van tegen.
Wilt u weten hoe het contrast op uw pand uitpakt voordat er iets besteld wordt, dan denken wij daar op tekening in mee zonder dat dit iets kost, en liggen er monsters van alle drie de kleuren om naast een stukje van uw eigen baksteen te leggen.