Klikzink
Een café, een paviljoen of een restaurant met een terraszijde heeft vaak geen gevel om over te praten, maar een fragment: het stuk tussen de pui en de dakrand, de kop van een luifel, de border rond de ingang. Op dat soort oppervlak werkt de gewone indeling niet meer zo goed. Bij een groot dakvlak of een blinde zijgevel kun je denken in banen, ritme en herhaling; bij twee of drie meter breedte is er geen ritme, er zijn gewoon een paar banen naast elkaar en die moeten het meteen goed doen. Er is geen tweede kans verstopt in de herhaling.
Dat begint al bij de maatvoering. Onze felsbanen zijn leverbaar van 450 tot 8000 mm, op de millimeter afgekort, en juist op een klein vlak is dat waar het om draait. Een baan van 475 mm werkende breedte past niet altijd precies drie keer in 1,60 meter gevel, en dan moet er gekozen worden: een iets smallere baan aan de rand, of het vlak een paar centimeter breder maken dan het bouwkundig strikt moest zijn. Bij een groot dak valt zo'n restmaat weg in de lengte. Bij een klein gevelvlak bij de ingang van een restaurant staat die randbaan op ooghoogte, naast de deur, waar iedereen die binnenkomt hem passeert. Daar is het de moeite waard om dat met de tekening in de hand door te rekenen voordat er iets wordt bestempeld en gewalst, en dat meedenken op tekening kost bij ons niets.
De tweede reden dat een klein vlak anders werkt, is dat er vaak meer dan één materiaal op samenkomt. Een luifelkop grenst aan hout, aan glas, aan het metselwerk van de plint, soms alle drie binnen een meter. Op een groot dakvlak is de zinklook het enige wat je ziet; op een klein gevelvlak bij een horecagebouw is het één stuk in een collage, en de vraag wordt dan niet alleen hoe de banen liggen, maar ook hoe de rand van dat stuk aansluit op wat ernaast zit. Dat is een andere vraag dan welke wij behandelen bij het combineren met hout, maar wie voor zo'n paviljoen bezig is doet er goed aan dat er even bij te pakken, want een strakke felslijn die dood loopt tegen een grove houtregel oogt onafgewerkt, ook al is er niets mis met het materiaal zelf.
Dan het punt waar deze pagina eigenlijk om gevraagd is: een terrasgevel moet overdag en 's avonds werken, en dat zijn twee heel andere opgaven. Overdag doet zinklook wat het altijd doet: het oppervlak heeft een glansgraad onder de 5, dus het geeft daglicht dof terug in plaats van te spiegelen. Bij daglicht ziet u de banen, de fels en de schaduwlijn ertussen, precies zoals bedoeld. 's Avonds, met een lichtlijn onder de luifel of spots op de gevel gericht, verandert dat beeld. Een mat oppervlak spiegelt niet, maar het reflecteert wel degelijk zacht, en scheerlicht van onderaf of vanaf de zijkant maakt het reliëf van elke baan en elke fels veel nadrukkelijker zichtbaar dan hetzelfde licht van boven bij daglicht zou doen. Dat is niet per se een probleem, het is iets om vooraf te weten: als het licht 's avonds laag en zijdelings valt, tekent de fels als een harde streep die overdag rustiger oogt.
Dat maakt de keuze voor vlak, verstijvingsril of micro-lines op zo'n gevel belangrijker dan op een groot dak waar u het vlak toch van afstand ziet. Op een klein vlak dat van dichtbij en 's avonds onder kunstlicht wordt bekeken, kan een volledig vlakke plaat bij laag invallend licht juist onrustig ogen, omdat elke kleine bolling in het staal zichtbaar wordt zodra het licht scherend invalt. Micro-lines of een verstijvingsril breken dat effect en houden het vlak ook 's avonds visueel stil. Bij een groot vlak overdag is dat verschil vaak nog te verwaarlozen; op twee meter gevel naast een ingang, met een spot erop gericht, ziet u het direct.
De kleurkeuze werkt op dezelfde manier door, al gaat deze pagina daar niet dieper op in dan nodig voor het beeld 's avonds; wie dat wil uitzoeken, vindt de vergelijking tussen Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver bij welke kleur past hier bij een horecagebouw. Voor een klein terrasvlak is vooral relevant dat een donkere kleur onder warm terraslicht anders oogt dan onder het koelere licht van straatverlichting: Nordic Night Black kan onder warm led-licht bijna verzachten tot een diep antracietgrijs, terwijl het onder koel wit licht juist zwart en hard blijft staan. Op een groot dak, van afstand bekeken, is die verschuiving nauwelijks een issue. Op een klein gevelvlak waar gasten een paar uur onder zitten, is het precies het soort detail dat achteraf opvalt en dan niet meer te wijzigen is.
Er is ook een moment waarop dit voor een klein horecavlak juist niet de aangewezen oplossing is. Op een paar vierkante meter met veel randen, doorvoeren voor leidingen, een uithangbord en een luifelbevestiging, gaat een groot deel van de aandacht en het budget naar die randen en niet naar het vlak zelf. Dan koopt u eigenlijk vooral maatwerk in plaatwerk, en is de vraag terecht of een eenvoudiger gevelmateriaal, of een enkele grote plaat zonder felslijn, niet rustiger oogt dan een felsdak-uitvoering die wordt teruggebracht tot drie halve banen tussen een deurkozijn en een regenpijp. Zinklook is gemaakt om zijn schaal te laten zien; op een oppervlak dat te klein is om die schaal te tonen, verdwijnt precies het voordeel waarvoor u het kiest.
Wat wel altijd helpt op zo'n klein vlak, is vooraf een monster in de hand houden op de plek zelf, bij daglicht en, als dat kan, nog eens 's avonds met het beoogde kunstlicht erbij. Van alle drie de kleuren zijn er monsters beschikbaar, en op een paar vierkante meter gevel is dat geen overdreven stap maar precies de manier om te zien wat er in deze tekst staat: dat het beeld overdag en 's avonds op een klein vlak niet automatisch hetzelfde beeld is. Neem contact op met Klikzink in Ede om dat monster te bekijken en de maatvoering van uw gevelvlak samen door te rekenen.