Klikzink
Een schoolgebouw staat er twintig jaar, vaak langer, en in die tijd verandert er weinig aan het gebouw zelf maar veel aan wat erop komt te zitten. Er is een fietsenstalling tegen de gevel, er staan platanen of berken langs het schoolplein, en er lopen dagelijks een paar honderd kinderen langs de kozijnen en de plint. Dat is de praktijk waar we het hier over hebben: niet of het materiaal het houdt, maar hoe het straks oogt met die praktijk erbij.
Groene aanslag ontstaat waar het oppervlak lang vochtig blijft en weinig zon krijgt. Op een schoolgebouw is dat vaak de noordgevel, en zeker de gevel die ook nog in de schaduw van bomen op het plein staat. Algen en mos zetten zich vast in de microscopische ruwheid van een oppervlak, en hoe gladder en dichter dat oppervlak is, hoe minder houvast ze krijgen. Onze platen hebben een organische coating die dicht en glad is; dat is geen garantie dat er nooit iets aanslaat, maar het scheelt met een ruw of poreus materiaal waar aanslag zich makkelijker in kan nestelen. Op een noordgevel met bomen ervoor zal een donkere kleur als Nordic Night Black een beginnende groene waas overigens eerder camoufleren dan een lichtere kleur; op Slate Grey of Metallic Dark Silver valt hetzelfde vlekje eerder op. Dat is een overweging die bij een schoolgebouw met veel groen op het terrein zwaarder weegt dan bij een pand aan een kale straat.
Gewoon vuil, roet, stof, uitlaatgassen van het halen en brengen met de auto, slaat neer op elk gevelmateriaal. Bij zink zelf verandert dat vuil op de langere duur mee met het patina, het wordt onderdeel van hetzelfde grijze verouderingsbeeld. Bij onze coating gebeurt dat niet: het oppervlak zelf blijft nagenoeg gelijk, en vuil ligt er dus als een aparte laag op, zichtbaar als vlek in plaats van als verkleuring. Regen op een verticale gevel spoelt veel van dat vuil vanzelf weg langs de banen; op een luifel, een overstek of een vlak dak dat weinig hellend is, blijft het juist liggen en wordt de vlek duidelijker met de tijd. Voor een school betekent dat: de gevel boven de fietsenstalling, waar spatwater van fietsbanden en opwaaiend gruis tegenaan komt, ziet er na een paar jaar anders uit dan de gevel aan de rustige kant van het gebouw. Dat verschil ontstaat sowieso, bij ieder gevelmateriaal, maar op een mat, egaal oppervlak is een geconcentreerde vervuiling wel zichtbaarder dan op een oppervlak met veel eigen textuur of reliëf.
Dan het handen-op-ooghoogte punt, en dat is bij een schoolgebouw net iets anders dan bij een woonhuis of een kantoor. Kinderen leunen tegen de gevel, vegen er met een natte hand langs, zetten fietsen ertegenaan, gooien er een bal tegen. Op plintniveau en rond ingangen ontstaan zo lokale vlekken: vet van handen, afdrukken van een bal met stof erop, een schuurplek van een fietsstuur. Onze platen zijn blind bevestigd, met klemmen onder de fels, dus er zitten geen zichtbare schroeven waar vuil zich in kan verzamelen of waar roest vanaf kan lopen. Dat helpt, maar het voorkomt niet dat de onderste banen op een schoolgebouw een ander leven leiden dan de banen op drie meter hoogte. Wie hier bewust mee omgaat, kan ervoor kiezen om net de onderste rij banen makkelijker te laten reinigen of vervangen, of om op die plek juist een donkerder kleur te nemen die kleine vlekken minder laat opvallen.
De vraag die bij een schoolgebouw dus eigenlijk gesteld moet worden is niet of het vuil wordt, want dat wordt elke gevel, maar hoe zichtbaar dat wordt op dit specifieke oppervlak en of dat past bij het onderhoudsritme van de school. Een grote, egale, matte plaat toont vervuiling anders dan een gevel met horizontale belijning, reliëf of een levendige textuur. Vlak materiaal is optisch het gevoeligst voor lokale vlekken; de uitvoering met verstijvingsril of met micro-lines breekt het licht net iets meer op en maakt een enkele vlek minder dominant in het totaalbeeld. Voor een schoolgebouw met een groot, aaneengesloten gevelvlak, waar je van veraf naar het geheel kijkt en niet naar de details, is dat een reële overweging naast de kleurkeuze.
Waar deze keuze bij een schoolgebouw minder voor de hand ligt, is wanneer het schoolbestuur of de gemeente helder heeft dat er de komende jaren geen budget of organisatie is voor incidentele gevelreiniging, en de gevel toch pal onder bladverliezende bomen komt te staan, op het noorden, met weinig wind en weinig zon. Dan bouwt zich onvermijdelijk een groene waas op die niet vanzelf wegspoelt, en die op een mat, effen vlak zichtbaarder wordt dan op een gevel met een grovere textuur of met een kleur die daar minder gevoelig voor is. Ook bij een school waar de gevel langs een intensief bespeeld schoolplein loopt, zonder overkapping of luifel die spattend water en vuil opvangt, is het reëel om te verwachten dat de onderste banen sneller een ander beeld krijgen dan de rest. Dat is geen reden om het materiaal principieel af te schrijven, maar wel om vooraf te bedenken of er in het onderhoudsplan van de school ruimte is om daar iets aan te doen, of dat er bewust voor gekozen wordt het gewoon te laten zitten als onderdeel van het gebruikssporen van een schoolgebouw.
Wij denken in dit soort afwegingen graag mee op tekening, kosteloos, en er liggen monsters van alle drie de kleuren zodat u ze in daglicht kunt bekijken naast de bomen, de stalling of de gevel waar het om gaat.