Klikzink
Een aannemer die twee offertes naast elkaar legt, ziet twee getallen per vierkante meter en trekt daar een conclusie uit. Bij een woonhuis is dat een riskante conclusie, want de meeste kosten van een dakbekleding ontstaan niet op het vlak zelf maar in de hoeken, de randen en de plekken waar iemand op moet klimmen om het te maken. Bij een woonhuis met een dakvlak van dertig of veertig vierkante meter, twee dakkapellen en een schoorsteen is de verhouding tussen randlengte en vlakoppervlak ongunstig. Er is relatief veel rand voor relatief weinig vlak. Dat is precies waar zink en zinklook uit elkaar gaan lopen.
Zink is een zwaarder en zachter materiaal dan het stalen zinklook dat wij leveren. Onze platen wegen ongeveer vijf kilo per vierkante meter; zink is aanmerkelijk zwaarder. Op een groot, vlak dakvlak vertaalt dat gewichtsverschil zich in iets meer draagconstructie, maar bij een woonhuis is dat verschil op de totale bouwsom vaak beperkt. Waar het gewicht wel meespeelt is op het dak zelf, tijdens de uitvoering: een dakdekker die platen met de hand aandraagt en tegen een dakkapel op moet werken, heeft baat bij een lichter materiaal. Dat is arbeid, en arbeid staat los van de prijs per vierkante meter die op de offerte staat.
Het echte verschil zit in de bewerking. Zink wordt op traditionele wijze veelal op de bouwplaats of in een werkplaats op maat gezet: hoeken, aansluitingen en overgangen worden ter plekke gevouwen en gesoldeerd. Bij een woonhuis met een dakkapel, een schoorsteendoorvoer en een overstek betekent dat een flink aantal uren handwerk van een zinkwerker, en die uren tellen per stuk, niet per vierkante meter. Onze banen worden op de millimeter afgekort geleverd en zijn koud vouwbaar tot vijftien graden onder nul; veel van de aansluitingen die bij zink ter plekke gemaakt worden, komen bij zinklook al voorbereid aan. Dat scheelt uren op het dak, en uren op het dak zijn precies de post die bij een klein, veelvormig dakvlak als dat van een woonhuis het snelst oploopt.
Een voorbeeld maakt dit concreet. Bij een vrijstaand huis met een zadeldak, een dakkapel aan de voorzijde en een uitbouw aan de achterzijde bestaat het dakvlak voor een groot deel uit randen: de kilgoot, de aansluiting op de dakkapel, de nok, de overstekken. Bij zink telt de zinkwerker voor elke overgang een aantal uren solderen en passen. Bij zinklook zijn diezelfde overgangen doorgaans met voorgevormde onderdelen te maken die aansluiten op de fels, en blijft er voor de dakdekker vooral het plaatsen en vastklemmen over. Op een groot pakhuis met één doorlopend dakvlak valt dat verschil in uren nauwelijks op ten opzichte van het totaal; op een woonhuis, waar de rand een groot deel van het vlak is, telt het wel.
Een offerte die twee prijzen per vierkante meter naast elkaar zet, veronderstelt dat de rest van het werk gelijk is. Bij een woonhuis is dat zelden zo. De post die het meest verschilt, is niet het materiaal maar de arbeidstijd rond de details, en die post is afhankelijk van het aantal dakkapellen, de vorm van de kilgoten, het aantal doorvoeren en de hoogte waarop gewerkt wordt. Twee woonhuizen met exact dezelfde vierkante meters dakvlak kunnen in uren volledig verschillen als het ene huis een eenvoudig zadeldak heeft en het andere drie dakkapellen en een schoorsteen. Wie alleen naar de vierkantemeterprijs kijkt, vergelijkt dus eigenlijk twee verschillende bouwwerken zonder dat te weten.
Daar komt bij dat de coating een rol speelt die niet in een vierkantemeterprijs zit, maar wel in de jaren erna. Onze platen hebben een organische coating van vijftig micrometer op verzinkt staal; die coating houdt de kleur en de matte uitstraling vast. Zink patineert vanzelf: het loopt in de eerste jaren dof, ongelijk grijs aan voordat het een stabiele patina bereikt, en dat proces gaat bij een woonhuis met een schuin dak dat van de stoep goed te zien is niet ongemerkt voorbij. Bewoners die hun dak van dichtbij zien veranderen, ervaren dat soms als een gebrek, terwijl het bij zink een normaal onderdeel van het materiaal is. Bij zinklook blijft de kleur vanaf het begin gelijk aan wat er in het monster te zien was. Dat is geen kostenpost in geld, maar het is wel een verschil in wat een eigenaar krijgt voor zijn geld: bij zink een proces, bij zinklook een resultaat dat meteen af is.
Deze rekensom pleit niet in elk geval voor zinklook. Op een beschermd stads- of dorpsgezicht schrijft de welstandscommissie soms het materiaal zelf voor, niet alleen het beeld, en dan is er geen keuze te maken op basis van kosten. Bij een verbouwing van een monumentaal pand waar een deel van het bestaande zinkwerk gehandhaafd blijft, ontstaat bovendien een esthetisch risico: nieuw zinklook naast oud, gepatineerd zink toont een verschil in kleur en glans dat op een groot bedrijfsgebouw kan verdwijnen in de totale schaal, maar op een woonhuis, waar het dak op een paar meter afstand bekeken wordt, direct opvalt. In die situatie is het voordeel in uitvoeringstijd van zinklook geen reden om het verschil in beeld te accepteren.
Ook bij een woonhuis waar de bouwsom vooral bepaald wordt door een klein, complex dakvlak met veel maatwerk in leien, koperen goten en gesmede details, kan de besparing op arbeidsuren die zinklook oplevert in verhouding klein worden ten opzichte van de rest van het werk. Dan is het verschil met zink in de portemonnee minder groot dan de rekensom hierboven suggereert, en wordt de keuze vooral een kwestie van welk beeld bij het huis past.
Wij leveren de platen op maat aangeleverd, afgekort op de millimeter, in drie kleuren en drie uitvoeringen van het vlak. Voor een woonhuis met een dakkapel of een lastige aansluiting denken wij op tekening mee, zonder dat daar kosten aan verbonden zijn; dat is precies het moment waarop duidelijk wordt hoeveel werk in de details zit en dus hoeveel een offerte in uren gaat schelen ten opzichte van traditioneel zinkwerk. Wilt u dat voor uw situatie op een rij zien, dan kunt u de tekening van het dak of de gevel naar ons opsturen.