Klikzink
Een aanbouw heeft meestal twee gezichten. Aan de kant waar de tuin op het zuiden ligt, staat de gevel het grootste deel van de dag in vol licht. Aan de andere kant, waar de aanbouw tegen het bestaande huis aan schuift of om de hoek verdergaat naar het noorden, valt licht schaars en zijdelings binnen. Dat is precies waar wij naar kijken als u ons een tekening van een aanbouw stuurt: niet naar de plattegrond, maar naar de kompasrichting van elke gevel.
Op het zuiden werkt het licht in uw voordeel en tegen u. In het voordeel, omdat de matte coating van onze felsbanen daar het meest te zien is: laag glansniveau betekent dat het oppervlak licht verstrooit in plaats van terugkaatst, en dat contrast met een spiegelende dakpan of een glimmend kunststof kozijn valt precies op een zonnige gevel het meest op. Tegen u, omdat scherp invallend licht ook elke oneffenheid in het vlak toont. De schaduwlijn tussen de banen wordt op het zuiden een harde streep, bijna een graveerlijn, en bij laagstaande zon in de vroege ochtend of late middag trekken die lijnen als een streep over de hele gevel. Een gevel die naar het zuidwesten kijkt, vangt in de zomeravond zo'n schuine lichtinval dat elke baan zijn eigen slagschaduw krijgt. Dat is een mooi effect als de aanbouw daar recht voor bedoeld is, maar het betekent ook dat een lichte deuk in een plaat, een net iets anders gelegde klem, of een oneffenheid in de fels die op het noorden onopvallend zou zijn, hier zichtbaar wordt.
Op het noorden gebeurt het omgekeerde. Daar valt nooit direct zonlicht op het vlak, alleen diffuus daglicht dat van alle kanten gelijk aankomt. Zonder harde lichtbron geen harde schaduw: de lijnen tussen de banen worden zachter, het vlak vlakker, en de kleur zelf oogt kouder en soms iets grijzer dan hij in werkelijkheid is. Een aanbouw die aan de noordzijde van een woning staat, of een uitbouw die grotendeels wordt overschaduwd door het bestaande huis zelf, laat het materiaal rustiger zien dan de kleurkaart doet vermoeden. Voor Nordic Night Black is dat meestal geen probleem, die kleur wordt eerder dieper dan flets in schaduw. Slate Grey en Metallic Dark Silver kunnen op het noorden wel iets van hun karakter inleveren: ze worden wat vlakker, wat minder sprekend, en op een bewolkte dag bijna monochroom. Dat is niet fout, maar het is wel iets anders dan wat er op een zonnige zuidgevel gebeurt met dezelfde plaat uit dezelfde partij.
De kern van de vraag bij een aanbouw is niet alleen hoe het licht valt, maar of u dat verschil wilt opzoeken of juist wilt vermijden. Een aanbouw is per definitie een nieuw stuk aan een bestaand huis, en dat geeft een keuze die bij nieuwbouw niet bestaat: aansluiten bij wat er al staat, of bewust afsteken.
Aansluiten betekent meestal dat u de aanbouw wilt laten opgaan in het geheel, zodat hij niet als toevoeging leest maar als vanzelfsprekend onderdeel van het huis. Dat werkt het best als u de gevel juist niet naar de felste lichtval toe ontwerpt. Een aanbouw aan de noordzijde, met het zinklook in een rustige, gedekte kleur, oogt door het zachte licht al snel als een organisch verlengstuk van het dak of de gevel ernaast, zeker als de baanrichting en de dakhelling aansluiten bij wat er al staat. Op zo'n gevel valt het materiaal minder op als iets nieuws, juist omdat het licht geen scherpe randen tekent die de aanbouw als apart volume markeren.
Afsteken is de andere keuze, en die wordt vaak juist gezocht op de zuidgevel. Daar, in vol licht, tekent het vlak zich af als een duidelijk herkenbaar nieuw element: de schaduwlijnen tussen de banen, het matte oppervlak tegenover een bakstenen gevel of een pleisterlaag, het contrast in textuur. Wij zien dit regelmatig bij aanbouwen die aan de achterkant van een woning tegen de tuin aan liggen, waar de eigenaar de aanbouw juist wil laten zien als iets eigens: een moderne toevoeging aan een ouder huis, herkenbaar door het materiaal en versterkt door het licht dat daar het grootste deel van de dag op staat. In die situatie is de scherpte die het zuidlicht oplegt geen nadeel maar precies het punt.
Waar het misgaat, is wanneer die twee keuzes niet bewust worden gemaakt maar toevallig samenvallen. Een aanbouw die aan de zuidzijde ligt en bedoeld is om onopvallend aan te sluiten bij het bestaande huis, kan door het felle licht juist harder afsteken dan de bedoeling was: de schaduwlijnen worden zichtbaarder dan verwacht, kleine oneffenheden in de plaatsing worden zichtbaar, en het contrast met de originele gevel wordt groter dan op de tekening leek. Omgekeerd kan een aanbouw aan de noordzijde die net dat scherpe, grafische lijnenspel moest krijgen om als zelfstandig volume te lezen, in de praktijk tegenvallen: het licht is er simpelweg te zacht voor, en het effect dat op een zuidgevel vanzelf ontstaat, moet hier met andere middelen worden opgeroepen, bijvoorbeeld met een uitvoering met verstijvingsril die ook bij vlak licht nog structuur in het vlak legt.
Er is nog een reden om hier goed naar te kijken, en dat is de combinatie van twee gevels van dezelfde aanbouw die elkaar in het zicht raken, zoals bij een hoekoplossing waar de zuidgevel en de noordgevel in dezelfde ooghoek te zien zijn. Vanaf de tuin, of vanaf de straat bij een aanbouw die om de hoek van het huis loopt, ziet u dan in één blik hoe het materiaal aan de zonnige kant scherp staat en aan de schaduwkant vlak. Dat is geen fout van het materiaal en ook geen fout van de plaatsing, het is een eigenschap van licht die bij ieder dof oppervlak optreedt, ook bij zink zelf. Maar het is wel iets om vooraf te weten, zodat u niet achteraf verrast wordt door een gevel die er ineens anders uitziet dan de kant die u bij de bestelling voor ogen had.
Wij kunnen dit vooraf met u bekijken aan de hand van uw tekening, waarop wij zien hoe de aanbouw ten opzichte van het noorden ligt en welke gevels het meeste licht krijgen. Dat meedenken kost niets, en omdat wij op maat leveren en zelf walsen, is er ook geen reden om alvast een standaardmaat te bestellen voordat die keuze is gemaakt. Er zijn monsters van alle drie de kleuren beschikbaar, en het is geen overbodige stap om zo'n monster niet alleen binnen, maar ook buiten tegen de gevel te houden op het moment van de dag waarop de zon er het langst op staat. Wat op een grijze ochtend aan de balie rustig grijs oogt, kan op een junimiddag tegen de zuidgevel van de aanbouw een heel ander verhaal vertellen.