Klikzink
Een terras op het zuiden en een entree op het noorden zijn op tekening dezelfde gevel, in dezelfde kleur, met dezelfde felsbanen. In het echt zijn het twee verschillende oppervlakken. Dat komt niet door het materiaal, maar door het licht dat erop valt, en bij een horecagebouw met een terraszijde en een straatzijde is dat verschil iets waar u vooraf over moet nadenken, niet iets wat u achteraf ontdekt.
Op het zuiden staat de zon een groot deel van de dag hoog en fel. Direct licht valt scherp in de opstaande fels en op de rand van elke baan, en de coating met een glansgraad onder de 5 vangt dat licht dof op maar geeft toch een duidelijke lijn tussen licht en schaduw. Het resultaat is een gevel met een uitgesproken streeppatroon: je ziet de banen, je ziet de maat, je ziet de richting. Op een zonnig terras werkt dat mee, het geeft een gevel die overdag leeft en 's middags een scherpe belijning heeft die bij een verzorgd horecagebouw past.
Op het noorden krijgt hetzelfde vlak nooit dat directe licht. Er is alleen diffuus daglicht, zonder harde schaduwkant, en de schaduwlijn tussen de banen wordt vager. Het vlak oogt rustiger, vlakker, minder getekend. Dat is niet slechter, maar het is wel anders, en als u voor de hele gevel één beeld in gedachten heeft, is het goed te weten dat dat beeld zich op deze twee kanten van het gebouw niet gelijk aandient.
Bij een horecagebouw komt er een derde factor bij die bij een kantoor of een woning meestal geen rol speelt: het gebouw moet 's avonds ook werken, en dan meestal met kunstlicht. Overdag is zonlicht de enige lichtbron en ligt de richting daarvan vast door de stand van de zon. Zodra de zon weg is en de gevelverlichting aangaat, verandert die situatie volledig. Kunstlicht komt vaak van onderaf, vanuit een lichtlijn in de bestrating, of juist van boven, vanuit een dakrand, en beide richtingen zijn anders dan het licht dat de gevel overdag krijgt.
Een spot die van onderaf tegen de gevel schijnt, laat de fels een schaduw omhoog werpen in plaats van omlaag. Op een vlak zinklook-oppervlak is dat een subtiel effect, maar op een gevel met verstijvingsril of micro-lines wordt het zichtbaarder, omdat die lijnen extra vlakjes zijn die het licht ieder net iets anders opvangen. Voor een terraszijde die 's avonds de sfeer moet maken, is dat vaak precies wat je wilt: een gevel die door warm kunstlicht net zo veel textuur krijgt als door daglicht. Voor een noordgevel aan de straatzijde, waar vaak functionele, koelere verlichting hangt om de ingang te markeren, kan hetzelfde effect juist hard en onrustig ogen, met sterke lichtlijnen die overdag niet te zien waren.
Waar dit concreet toe leidt: als de opdracht is om de zuidgevel en de noordgevel in exact dezelfde uitvoering te laten ogen, dag en nacht, dan is dat met één plat zinklook-oppervlak niet realistisch te beloven. Het licht bepaalt voor een groot deel hoe het vlak leest, en dat licht is op de twee gevels niet gelijk, laat staan op de twee momenten van de dag.
De eerste, simpelste keuze is de vlakuitvoering. Een gladde plaat reageert het sterkst op licht: op het zuiden het meest getekend, op het noorden het meest vlak, het contrast tussen beide is dus het grootst. Een uitvoering met micro-lines vangt het licht gelijkmatiger op, ook bij een lagere lichtinval, waardoor de noordgevel iets meer textuur behoudt en het verschil met de zuidgevel kleiner wordt. Bij een gebouw waar de twee gevels architectonisch één geheel moeten vormen, is dat een reden om voor de rustigere uitvoering te kiezen, ook al lijkt die op papier minder spannend dan een strak vlak.
De tweede keuze is de richting van de banen, in overleg met waar het kunstlicht vandaan komt. Verticale banen op een gevel die 's avonds van onderaf wordt aangelicht, benadrukken de opgaande lijn van elke fels; datzelfde vlak horizontaal gelegd, verandert die lijn in een reeks liggende schaduwstrepen. Geen van beide is fout, maar het is wel iets om samen met de lichtplan-tekening te bekijken, niet los daarvan.
De derde is de kleur. Nordic Night Black absorbeert het meeste licht en blijft daardoor op beide gevels donker en relatief gelijkmatig, met minder verschil tussen zon en schaduw dan een lichtere kleur laat zien. Metallic Dark Silver reflecteert meer, ook al is de coating mat, en zal het verschil tussen de felle zuidgevel en de vlakke noordgevel eerder laten zien. Slate Grey zit daar tussenin. Wilt u dat het gebouw van beide kanten zoveel mogelijk als één geheel oogt, dan is een donkere kleur op dit punt de veiligere keuze.
Er zijn ontwerpen waarbij het net andersom werkt: waarbij het verschil tussen de zonnige terraszijde en de koelere straatzijde een gewenst effect is, geen probleem dat opgelost moet worden. Een gebouw dat bewust twee gezichten heeft, een levendige kant naar het terras en een stillere, vlakkere kant naar de straat, kan met datzelfde platte zinklook-vlak juist goed uit de voeten, omdat het licht dat verschil dan voor u tekent zonder dat u er iets voor moet doen. In dat geval is het advies eerder: kies bewust de vlakke uitvoering en laat het contrast zijn werk doen, in plaats van het met micro-lines of een donkere kleur weg te poetsen.
Waar de keuze voor zinklook wel misloopt, is wanneer de verwachting is dat een enkel gevelbeeld, ongeacht licht, kleur en tijdstip, exact hetzelfde blijft ogen. Geen enkel metalen gevelmateriaal, of het nu zink is of zinklook, gedraagt zich licht-neutraal. Wie dat als eis stelt aan een horecagebouw met een zon- en een schaduwzijde, vraagt eigenlijk om een ander soort oppervlak, met minder reliëf en minder glans-gevoeligheid, en dat is dan een gesprek waard voordat er iets besteld wordt.
Bij twijfel is het verstandig om een paneel in de gewenste kleur en uitvoering op locatie te bekijken, op het moment van de dag dat het gebouw het meest gebruikt wordt, en bij voorkeur ook een keer 's avonds met de beoogde verlichting aan. Wij leveren monsters van alle drie de kleuren en denken kosteloos mee op tekening, juist omdat een beeld op papier zelden hetzelfde is als een beeld in het licht van een echte gevel.