Klikzink
Er staat nog een bouwkeet op het erf en de steiger moet er nog af, maar de vraag komt al: hoe blijft dit er straks netjes uitzien, en waarmee mag de gevel eigenlijk schoongemaakt worden zonder dat er een litteken in het beeld komt. Een terechte vraag, want de coating die de kleur en de matte uitstraling geeft is dun, en niet elk schoonmaakmiddel of elke borstel is daar onschuldig voor.
De coating op onze stalen felsbanen is een organische laag van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT. Die laag bepaalt niet alleen de kleur, Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, maar ook de lage glansgraad die het oppervlak dof houdt in plaats van spiegelend. Zodra die laag lokaal beschadigt, verandert de manier waarop dat plekje licht teruggeeft, en dat zie je. Niet als roest of lek, maar als een net iets andere glans of een krasje dat bij laagstaand licht opvalt. Op een nieuwbouwwoning, waar de rest van de gevel nog vlekkeloos is, valt zoiets sneller op dan op een gebouw dat al wat jaren meegaat.
Wat schoonmaken betreft: gewoon water, een zachte spons of doek, en eventueel een neutraal, niet-schurend sopje volstaan voor het grootste deel van het onderhoud. Vogelpoep, stofaanslag van de weg, of aanslag van een boom die te dicht bij de gevel staat, gaat er op die manier vanaf zonder dat het oppervlak iets te lijden heeft. Wat níet mag: schuurmiddelen, staalborstels, een hogedrukreiniger van dichtbij, of agressieve reinigers met oplosmiddelen of een sterk zuur of base karakter. Dat soort middelen tast de coating aan, ook als je er geen direct effect van ziet op het moment zelf. De schade komt pas later, als de laag op die plek dunner is geworden en sneller doffer of vlekkig oogt dan de rest van de gevel.
Een veelgemaakte fout bij nieuwbouw is dat de bouwvuilresten, cementspatten of kalkaanslag van het metselwerk ernaast met dezelfde harde aanpak worden weggewerkt als de rest van de bouwplaats. Cementspecie op een stalen felsbaan moet je er zo snel mogelijk en met water af halen, niet met een troffel of schraper. Hoe langer het zit, hoe meer kracht er nodig is om het weg te krijgen, en kracht is precies wat de coating niet goed verdraagt. Dat is meteen ook het moment waarop schade ontstaat die je pas na de bouwvakantie ziet, als de steiger weg is en het zonlicht er voor het eerst goed op valt.
Waar bij dit gebouw nog iets te winnen is, is de indeling zelf. Zolang er nog geen enkele plaat gewalst is, ligt de baanbreedte, de looprichting en de plek van elke naad nog volledig open. Dat is het moment om de gevel op tekening te laten zetten in plaats van er later, als er al een schade of een reparatie nodig is, een nieuwe baan tussen te moeten passen die nooit precies aansluit op de rest. Een reparatie achteraf is altijd zichtbaar, hoe goed die ook wordt uitgevoerd: nieuw materiaal reageert net iets anders op licht dan materiaal dat al een paar jaar buiten heeft gehangen, zoals ook te lezen is bij hoe het beeld zich na verloop van tijd zet. Nu de indeling nog niet vastligt, kan een baan die toevallig precies op een deur- of raamkozijn uitkomt nog verschoven worden, zodat een toekomstige reparatie, als die al nodig is, in een baan valt die niet meteen in het oog springt.
Dat is ook waar wij in dit stadium het meest aan toevoegen: niet aan de schoonmaakinstructie zelf, die is voor iedereen gelijk, maar aan het voorkomen dat er ooit iets te repareren is op een plek waar het opvalt. Denk aan een baanovergang die nu nog verplaatst kan worden naar de zijkant van de woning, weg van de voordeur waar iedereen als eerste kijkt. Of aan het bewust kiezen voor de uitvoering met micro-lines op een groot vlak, zodat kleine onvolkomenheden in het oppervlak, ontstaan tijdens transport of montage, minder opvallen dan op een volledig vlakke plaat. Dat soort keuzes kost niets extra's aan materiaal, maar wel overleg voordat de eerste plaat gewalst wordt.
Er is ook een andere kant aan dit verhaal, en die vertellen we liever nu dan achteraf. Als de gevel van deze woning grenst aan een oprit waar auto's dagelijks met stenen en grit langsrijden, of als er in de directe omgeving gezandstraald of gestraald wordt bij de afwerking van de bestrating, dan loopt de kans op krassen in de coating gewoon op, hoe zorgvuldig er ook schoongemaakt wordt. In zulke gevallen is het te overwegen om de onderste banen, tot op werkhoogte van dat soort werkzaamheden, iets extra te beschermen tijdens de laatste fase van de bouw, met afdekfolie die niet aan de coating zelf hecht. Dat is geen aanpassing van het materiaal, maar van de bouwvolgorde, en die valt nu nog te regelen.
Het is verder goed om te weten dat schoonmaken de veroudering van het beeld niet stopt, en dat is ook niet de bedoeling. Het oppervlak vergrijst en verstoft licht met de jaren, net als ieder ander gevelmateriaal dat buiten hangt, en dat is een ander proces dan de patina die traditioneel zink wel krijgt en deze coating niet krijgt. Schoonmaken houdt vervuiling weg, niet de tijd. Een woning die vlak na de bouw glimmend schoon is en er na een paar jaar iets rustiger uitziet, is niet beschadigd, ze is gewoon ouder.
Wie deze woning ontwerpt of laat bouwen, kan het beste nu al met ons meekijken op tekening: dat kost niets, en het is de enige fase waarin de baanindeling nog helemaal vrij te bepalen is. Daarna is het een kwestie van water, een zachte doek, en de cementspecie er meteen af.